ویرا طرح اسپرلوس » طراحی و اجرای محوطه » نگهداری فضای سبز
نگهداری فضای سبز
ارسالی توسط :ویرا طرح اسپرلوس |2018-07-03

نگهداری فضای سبز
      نگهداری فضای سبز

نگهداری فضای سبز و حفظ و نگهداری آن بر سه اصل استوار است: آبیاری گیاهان ، کود دهی مناسب و بجا ، اصول هرس کردن درختان و گیاهان و تربیت درختان.

آبیاری فضای سبز

با در نظر گرفتن شرایط آب و هوایی و تعیین محدوده ای که فضای سبز در آن قرار دارد میتوان میزان آب مورد نیاز درختان و گیاهان را تعیین کرد. بطور مثال در مناطقی که میزان بارندگی سالیانه کمتر از 700 میلی لیتر باشد، فضای سبز این منطقه در دوران کم آبی و فصول خشک سال  نیاز به آبیاری دارد.

روش های آبیاری فضاهای سبز شهری: روش بارانی، روش کرتی یا غرقابی، روش قطره ای،روش نشتی

کود دهی گیاهان :

ترکیب شیمیایی و درصد خلوص کودهای مختلف حاوی عناصرمتفاوتند. این تفاوتها در مورد مصرف، نحوه پخش، زمان کود دهی و اثر بخشی کودها تاثیر بسیار مهمی دارند. بنابراین شناخت کافی از انواع کودهای شیمیایی قبل از انتخاب و یا مصرف آنها ضرورت دارد.

ازت، فسفر، پتاس، کلسیم، منیزیم، گوگرد و غیره جملگی کود های شیمیایی هستند که در مواقع لزوم می توان به مقدار اندک از آنها استفاده کرد. دسته دیگری از کودها که بیشتر به عنوان مکمل غذایی در گیاهان شناخته شده و مواد غذایی درجه دوم محسوب می شوند و فقط در زمانهایی که کمبود آن در بین گیاهان در فضای سبز احساس شد باید مورد استفاده قرار گیرد عبارتند از آهن، روی، منگنز و غیره. نوع دیگری از کود های مورد استفاده برای گیاهان و علفها و سایر نباتات در فضاهای سبز شهری کود های حیوانی هستند که دارای ارزش غذایی چندانی نبوده و بیشتر به خاطر بهبود خواص فیزیکی خاک و بالا بردن قدرت نگهداری آب مورد مصرف قرار می گیرند.

 اصول هرس کردن گیاهان و درختان در فضاهای سبز شهری و دلایل و فواید:

هرس به طور کلی علم و هنر قطع کامل یا جزیی اندام های مختلف گیاه می باشد که باعث تنظیم و کنترل رشد، گلدهی و میوه دهی می گردد.

هرس پاکسازی زمستانه

این هرس با هدف نگهداری اندازه درخت در حد مطلوب و جلوگیری از رشد بیش از حد و تراکم بالای شاخه­ها با اهداف زیر صورت می پذیرد:

1 حذف شاخه های خشکیده، بیمار، ضعیف و شکسته

2 حذف شاخه های مزاحم که می تواند برای عابرین مشکل ساز باشد.

3 . حذف شاخه های روی هم افتاده بدلیل سنگینی و شاخه های خمیده.

4 . خلوت کردن قسمت داخلی درخت برای جذب بهتر نور و رفت و آمد هوا در لابه لای شاخه ها.

5 . تحریک گلدهی در گیاهان و درختان و درختچه ها.

6 . کمک به ایجاد شادابی و جوان سازی درختان و درختچه ها.

هنگام هرس توجه به نکات زیر ضروری می باشد:

1 . به همراه داشتن لوازم و وسایل هرس که شامل قیچی باغبانی، اره دستی، اره تلسکوپی، شمشادزن دستی، شمشادزن موتوری و نیز نردبان بالابر، چسب پیوند و غیره.

2- داشتن ابزار مناسب برای ایجاد سطح برشی صاف و یکنواخت.

3 . توجه به پاکی و تمیزی وسایل هرس قبل و بعد از انجام کار.

4 . حذف کامل شاخه های فرعی و صاف نمودن آن و توجه به ساقه ها و شاخه های باقیمانده.

5 . استفاده از چسب باغبانی برای پوشش، بعد از هرس و بریدن شاخه هایی که قطر آن بیشتر از 5 سانتیمتر باشد.

6 . قطع شاخه های قطور با سه برش.

1 . برش اول از زیر شاخه به فاصله حدود 15 سانتیمتر از شاخه اصلی به طوریکه 3/1 قطر شاخه قطع گردد.

2 . برش دوم از روی شاخه به فاصله 25-22 سانتیمتر از شاخه اصلی.

3 . برش سوم از محل collar (برجستگی انتهای شاخه دارای قطرکمتر) بطوریکه شاخه به طور کامل از شاخه اصلی جدا شود.

در صورتی که محل collar مشخص نباشد برای تعیین محل قطع، ابتدا یک خط فرضی موازی با تنه در نظرگرفته و با در نظر گرفتن زاویه این خط فرضی با ridge (برجستگی بین دو شاخه)، خط فرضی دوم با زاویه برابر بر روی شاخه ای که قرار است قطع گردد در نظر گرفته می شود که محل قطع می باشد.

زمان هرس درختان و درختچه های زینتی فضای سبزشهری:

1 – هرس زمستانه (هرس سیاه)

بهترین زمان انجام این نوع هرس زمانی است که گیاه تمام برگ و بار خود را از دست داده و به اصطلاح در خواب زمستانی قرار دارد. اواخر فصل سرما مناسب ترین زمان برای انجام این کار است.

2 – هرس تابستانه (هرس سبز)

این نوع هرس را میبایست در فصل رشد انجام داد و قسمت هایی از گیاه چون نرک ها، پاجوش ها و گلها و میوه های خشکیده را از گیاه جدا کرد.

هرس و تربیت اولیه نهال:

هرس درختان در فضاهای سبز شهری در درجه اول باید توسط فردی متخصص انجام پذیرد چراکه اهمیت ندادن به این مهم می­تواند ضربات جبران ناپذیری به درختان و گیاهان در فضاهای سبز شهری وارد کرده و اصلاح آن مستلزم هزینه های زیاد و وجود یک کارشناس است تا بتواند طی چند سال درخت آسیب دیده را ترمیم و به حالت اولیه باز گرداند. هرس اینگونه درختان با هرس درختان میوه کاملاً متفاوت می باشد.

تربیت درختان :

برای تربیت درختان باید به نکات مهمی توجه داشت. با در نظر گرفتن شکل طبیعی درخت لازم است قبلاً در نهالستان هرس و تربیت اولیه بر روی نهال انجام پذیرد، چرا که هرس کردن درختان در فضای سبز محوطه هدف نیست بلکه وسیله ای است برای تربیت آن. کاشت باید با در نظر گرفتن فرم طبیعی درخت (هرمی، بیضی، کروی و مجنون) و توجه به شکل استفاده از آن در فضای سبز و همچنین توجه به تربیت مناسب و هرس اولیه که بسیار مهم و حیاتی می باشد صورت پذیرد. البته با توجه به امکان آسیب دیدن بازوهای اصلی نهال توسط افراد ناآشنا و دانش آموزان، بهتر است این تربیت در نهالستان انجام شود که برای رسیدن به این هدف لااقل به3 تا 5 سال زمان احتیاج است.

با توجه به مساحت پارک ها و بوستان ها و نیاز های فضاهای سبز شهری می­توان از وسایل و سازه های مختلفی به شرح زیر استفاده کرد:

مبلمان پارک، میز و نیمکت ها، تابلوهای راهنمایی، آلاچیق ، سایبان، پایه های مخصوص روشنایی، مکان پیک نیک، زباله دان، ورودی وخروجی ابنیه پارک، کتابخانه، نمایشگاه، گالری، آمفی تاتر، آبنما ، کیوسک های فروش مجلات، تاسیسات رفاهی، دستشویی، کافه تریا و رستوران، خدمات درمانی و کمک های اولیه، تجهیزات خدماتی، موتور خانه، گلخانه، انبار نگهداری وسایل، نهالستان، محل تهیه کود و کمپوست، مکان استراحت مستخدمین پارک، زمین بازی، زمین بازی والیبال، بسکتبال، تنیس، بدمینتون، تنیس رومیزی و غیره

نشانه های تجسمی:

مجسمه های اساطیر، مشاهیر، بزرگان و شخصیت های مورد علاقه جوامع،کتیبه ها، سردر های ویژه و غیره

وسایل بازی:

وسایل بازی کودکان با در نظر گرفتن شرایط سنی و توجه به آداب و رسوم آن منطقه و فرهنگ بومی آنها انتخاب و در فضای سبز آن منطقه طراحی نصب و راه اندازی می شود.

 طراحی و کاشت درختان و گیاهان فضای سبز شهری:

درختان، درختچه ها، پیچ های زینتی، گیاهان پوششی و گلهای یكساله و چند ساله غالباً مهم­ترین عناصر در محوطه سازی و طراحی فضای سبز به شمار می روند.

سه عامل اساسی که طراحان فضاهای سبز شهری همواره باید در مورد گیاهان فضای سبز مورد توجه قرار دهند عبارت است از انتخاب گیاه مناسب، بکار گیری آن در فضای مناسب و نگهداری.

بهترین و مناسب ترین گیاهان فضای سبز گیاهانی می باشند که بتوانند با حداقل نیاز به نگهداری بیشترین کارایی را داشته باشند. در طراحی توجه به نوع گیاهان و نحوه قرار گرفتن گیاهان نسبت به یکدیگر در جهت رسیدن به یک طرح زیبا وکارا امری ضروری است.

بررسی انواع درختان و درختچه ها و گیاهان مناسب فضای سبز با توجه به جنس، نوع، خصوصیات، تنوع رشد و غیره

درختان مقاوم به گرد و خاک: عرعر، زالزالک، ژینکو، چنار، لیلکی امریکایی، ماگنولیا، بیدمجنون، اقاقیا، داغداغان گیاهان جاذب پرنده: یاس وحشی، زیتون، زغال اخته، امین الدوله، پیروکانتا، خاس، اسپیره، یاس خوشه ای  انگور زینتی

درختان دارای بافت خشن: عرعر، ماگنولیا، انجیر، خرمالو، نخل زینتی، شاه بلوط هندی درختان دارای بافت نرم: ابریشم، لیلکی، ابریشم مصری، بید

گیاهان معطر: سرو ناز، برگ بو،گل یخ، سنجد، یاس خوشه ای، اقاقیا، نمدار، پائولونیا، ماگنولیا و غیره

گیاهان دارای رشد کم: کریپتومریا، زیتون معمولی، ماگنولیا، برگ بو، انجیر، زالزالک، سوفورا

درختان با رشد سریع: سرو نقره ای، عرعر، دم موشی، زیتون تلخ، چنار، سدروس، افرا سیاه، اقاقیا، پائولونیا، توت امریکایی، لاله، ابریشم

  گیاهانی که در زمستان جلوه دارند: بید مرجانی، بید فری، فندق، گیلاس، سوزنی برگان مانند سرو کوهی رونده، سرو سیمین، یاسمن زمستانی، انواع کاجها و سروها، پهن برگان همیشه سبز مانند ماگنولیا تابستانه آکاسیا، گل یخ

درختان برگ قرمز: افرای ژاپنی، افرای چناری برگ قرمز، گوجه گل، فندق، زرشک، انجیلی در پاییز، توری در پاییز و غیره

گیاهان الوان: ارغوان، سیب گل، میموزا، طاووسی، توری، ماگنولیا زمستانه، ماهونیا، پیراکانتا، دوتسیا

درختان مقاوم به سایه: سرخدار، دوگلاس، سکویا، نوئل، ممرز، هدرا، راش، شمشاد خزری

درختان مقاوم به بادهای دریایی و آب شور: کاجها، ایلان، گل ابریشم، زبان گنجشک، توت، صنوبر و سپیدار اقاقیا، گز

گیاهان مقاوم به سرما: سرو نقره ای، کریپتومریا، چینی، به ژاپنی، ابریشم مصری، ماگنولیا

گیاهان مناسب کاشت در شیب ها: ار غوان، سنجد و غیره

گیاهان مناسب جهت جلوگیری از فرسایش خاک: توسکا قشلاقی، چنار، بید مجنون، اقاقیا، توت امریکایی، سرو نقره ای

درختان آبدوست: چنار، توسکا، بیدمجنون، درخت لاله وغیره

درختان بادشکن: توت امریکایی، سرو نقره ای، سرو خمره ای، اقاقیا، زالزالک، نمدار، سدروس، گردو

درختان مناسب خاک اهکی: زیتون معمولی، زربین، سروخمره ای، چنار، زبان گنجشک

گیاهان مناسب خاک اسیدی : عرعر، لیلکی امریکایی، توسکا قشلاقی، اقاقیا

گیاهان بومی:از راهکارهای مهم در طراحی فضاهای سبز شهری استفاده از گیاهان بومی است چراکه گیاهان بومی نه تنها نسبت به گونه های دیگر در فضای سبز مقاومت بیشتری در برابر شرایط جوی، خشکسالی، آفات و بیماریها دارند بلکه در کاهش هزینه های نگهداری فضای سبز و دیگر عوامل محیطی مانند ایجاد هماهنگی بین گیاهان تازه وارد وگیاهان بومی نیز اهمیت دارند.

از نکات دیگر در طراحی توجه به عواملی چون میزان بارش، کاشت موفق، بافت و ساختمان خاک، تغییرات دمایی، پستی و بلندی و غیره می باشد و تنها با اهمیت دادن به این موارد است که می توان یک فضای سبز زیبا با کارایی بالا با استفاده از گیاهان بومی را فراهم آورد.

كنار هم قرار گرفتن گیاهان:در طراحی یک فضای سبز اصولی، زیبا و کارا گیاهان را می شود به چهار صورت کشت کرد تکی، خطی، گروهی یا توده ای چهار روش کشت هستند و هر کدام از این مدل ها اثر متفاوتی را در بیننده القا می کند.

 كاشت تکی یا تأكیدی:در این روش، کاشت تنها یک درخت یا درختچه که دارای ویژگی های خاص خود مثل نوع عادات و رشد غیر معمول و جالب نسبت به دیگر گیاهان در فضای سبز دارد می تواند نظر بیننده را به خود جلب کرده و استفاده بجا از آن میتواند از یکنواختی و تکرار جلوگیری نماید. اما اگر تعداد زیادی از گیاهان تاکیدی در کنار هم قرارداده شود باعث بهم ریختگی بصری در طراحی می شود. ارغوان، ابریشم، باران طلایی، سه رنگ، انواعی از كراتوس ها، سدروس ها، كاج ها، نوئل ها، ماگنولیای تابستانه از جمله گلهای تاکیدی هستند که در طراحی فضای سبز از آنها استفاده می شود.

به طور کلی گیاهان فضای سبز را از جنبه نوع عملیاتی که برای نگهداری از آنها صورت می گیرد می توان به 4 بخش عمده تقسیم کرد که در زیر به بررسی شاخص های کیفی هر یک از این بخش ها می پردازیم:

1 . چمن: چمن مطلوب دارای خصوصیات زیر است.

الف: ارتفاع مناسب.

ب: رنگ یکنواخت.

ج: شادابی و طراوت

د: یک دست بودن بدون وجود هرگونه علف هرز

  1. درخت و درختچه:درخت و درختچه های مطلوب دارای خصوصیات زیر می باشند:

الف: عاری بودن از پاجوشها و تنه جوشها

ب: عاری بودن پای درختان از علف های هرز

ج: دارا بودن برگها و شاخسارهای با طراوت

د: عاری بودن از آفات و امراض

هـ: ایجاد اشکال و فرمهای مختلف توسط هرس

  1. گلها: باغچه های گل مناسب دارای خصوصیات زیر می باشد.

الف:گلدهی و رشد مناسب

ب: عاری بودن بستر گلکاری از علف های هرز

ج: عاری بودن از آفات و امراض

د: عاری بودن از غوزه های گلهای پیر و شاخه های پیر

  1. پرچین ها: پرچین خوب دارای خصوصیات زیر می باشد:

الف: رشد مناسب

ب: داشتن ارتفاع مناسب

ج: عاری بودن از علف های هرز و آفات و امراض

شناسایی منطقه از موارد مهم در مدیریت و نگهداری پارکها و فضاهای سبز شهری می باشد.

الف. مطالعه وآشنایی با تاریخچه

ب. بررسی وضعیت و آمارگیری

ج. جمع بندی این آمارها با توجه به فاکتورهای موجود

د. نقشه برداری وتعیین شرایط اقلیمی آب و خاک و….

با انجام این الویت بندی و تنظیم  برنامه فصلی و تبیین یک تقویم زمان بندی شده می توان کلیه مواردی که باید در طول فصل اعم از نیاز گیاهان، ساختمانها، تاسیسات و…… را برنامه ریزی کرده وهزینه های نگهداری و تامین نیازهای فضای سبز را نیز برآورد نمود.

سرعت زاییده دست بشربوده و انسان را از بهرمندی اززيبائي های طبیعت محروم می سازد براي حداكثر بهره وري از فضاي سبز بايستي معابر داخل فضاهاي سبز را با پیچ و خم های طولاني طراحي نمائيم تا بتوان با کند کردن این سرعت لجام گسیخته از زیبایی های طبیعت اطرافمان لذت ببریم.

فضاهای سبزکوچک و پارکهاي محله اي با طراحی گل ها وگیاهان و همچنین راه اندازی وسایل بازی با در نظر گرفتن مساحت و فرهنگ سازی در جهت استفاده از امکانات آن آرامش را برای اهالی محل به ارمغان آورد. از ویژگیهای يك شهر شاداب و پویا بوجود آمدن نوع خاصی اززندگي اجتماعي است كه در آن ارتباطی نزدیک وصمیمی بوجود آید و پاركهاي محله اي وبوستان های کوچک اين شرايط را بوجود مي آورند .

برقراری ارتباطی صمیمی و احساس تعلق خاطراهالی محل به محیط زیست شان دلیل شادابي و زنده بودن پاركهاي محله اي و بوستان های کوچک بوده که این خود دلیلی است برای مدیران شهری در جهت رسیدگی به امور این مکان ها.

پاییز فصل برگ ریزان است فصل برگ های رنگارنگ که از درختان پارک ها به زمین میریزد وخالق صحنه هایی زیبا می شود تا آنجا که امکان دارد از جمع آوری آن خودداری کنید تا ساکنین محل هنگام راه رفتن در پارک از صدای خش خش برگ ها لذت ببرند.

از نکات قابل توجه در پارک های محلی تعبیه مکانی کنار آن برای جمع آوری برگ ها جهت تهیه کمپوست است.

جمع آوری سر شاخه ها جهت تهیه چیپس و استفاده ار آن بعنوان مالچ برای درختان.

استفاده از کنده درختان و شاخه های هرس شده  برای ساخت پرچین ها و میز و نیمکت.

کاشت پیچکها و گیاهان بالا رونده برای کمک به توسعه فضای سبز عمودی.