طراحی فضای سبز

طراحی منظر

ارسالی توسط :vtsland |2018-05-01 |0 Comments | محوطه سازی و طراحی محوطه | , , ,

طراحی منظر

محوطه سازی یکی از رشته های هنرهای تجسمی محسوب می شود و داشتن آگاهی و نبوغ در کنار خلاقیت در طراحی از مهمترین مولفه ها در این رشته بوده که در علوم دانشگاهی از آن با عنوان طراحی منظر نام برده می شود.

هنگام طراحی منظر رعایت اصولی چون ایجاد هماهنگی میان علم و هنر، طراحی محیط و ساماندهی نکات برنامه ریزی شده، تحلیل، مدیریت و نظارت بر محیط­های طبیعی که توسط انسان ساخته شده است از اهمیت بالایی برخوردار می باشد. با توجه به اینکه طراحی و اجرای فضای سبز و معماری منظر تخصصی حرفه ای در معماری است، برای پیشبرد کار همکاری با حرفه هایی چون معماری، برنامه ریزی شهری و مهندسی عمران دارای اهمیت بسیاری در حفظ و حمایت از محیط زیست و طبیعت سبز شهری و همچنین رفاه و آسایش انسان می باشد.

امروزه بدلیل بی­توجهی به محیط زیست و فضاهای سبز و اهمیت ندادن به توان و پتانسیل ها و محدودیت­های بوجود آمده که ثمره بی توجهی انسان به طبیعت می باشد شاهد افت و پایین آمدن کیفیت فضا های سبز در همه جای این کره خاکی هستیم.

طراحی منظر

به همین دلیل است که در کشورهای صنعتی و پیشرفته و کشورهای در حال پیشرفت با برنامه ریزی دقیق و مدون و با فرهنگ سازی در زمینه حفظ و نگهداری منابع طبیعی و بکارگیری نیروهای آموزش دیده و علاقه مند در کنار مدیریت کارامد (آشنا به مدیریت جلوه های بصری و فرایند های اکولوژیکی) همگی سعی بر حفظ منابع طبیعی و ارتقاء فضاهای سبز هم در بعد کمی و هم در بعد کیفی آن را دارند تا هم خود و هم نسل های بعد نیز بتوانند از این مواهب بهره مند گردند. از مهمترین اهداف معماری منظر تقویت ارتباط انسان با طبیعت و محیط پیرامون خویش با بهره گیری از هنر و دانش تنظیم شرایط موجود و زمینه سازی برای درک بهتر زیبایی و ایجاد آسایش در فضاهای سبز ساخته شده توسط انسان با استفاده از علوم پایه مهندسی مانند زمین شناسی، گیاه شناسی و باغبانی، اکولوژی و آب و غیره می باشد.

برای نیل به این هدف توجه به جنبه های گوناگون در مقیاس های متفاوتی از جمله آمایش سرزمین تا پرداختن به فضاهای اندک، محیطی پایدار، آشنایی با فرایندها و توجه به زیبایی های بوم شناسی، آماده سازی زمین و در نظر گرفتن جذابیت های محیط طبیعی و عناصر مهمی مثل آب و گیاهان و دیگر المانها در طراحی منظر دارای اهمیت می باشد. لازم به ذکر است حضور مدیریتی متخصص در این رشته از معماری سهم بسیار مهمی در مدیریت نگهداری و بهره برداری، حفظ و برقراری تعادل میان مجموعه عوامل و عناصر طبیعی حاضر با دیگر المانهای موجود در محوطه سبز و منظر را داراست.

با این اوصاف معماری منظر علاوه بر احترام به سنتهای گذشته و استفاده از تجربه های تمدن های پیشین در اجرا و پرداختن به معماری منظر، از تجربه ها و دانش نوین نیز در زمینه هایی چون برنامه ریزی، طراحی، فناوری و مهندسی آب و خاک، تاسیسات زیر ساختی، اکولوژی، مواد و منابع و مصالح در راستای بالابردن سطح کیفی محیط زندگی انسان و همچنین صیانت از منابع طبیعی موجود و ارتقاع سطح فرهنگی بهره مند می­شود.

طراحی منظر

نتیجه اینکه معماری منظر و فضاهای سبز شهری (بخش های طبیعی و عرصه های مصنوعی) قسمتی از فضاهای باز شهری است که با وجود گل ها و گیاهان، درختان و درختچه ها، نقاط سبز چمن کاری شده با نظارت انسان و در حوزه مدیریتی و احترام به قواعد و ضوابط در کنار قوانین وضع شده برای مراکز جمعیتی شهری و بالا بردن سطح کیفی و کمی شرایط زیستی و رفاهی شهروندان طراحی، حفظ و نگهداری می شود.

انواع معماری منظر و فضاهای سبز شهری

طراحی منظر دارای سبک های متنوعی می باشد و در کشورها و مناطق مختلف می­توان این سبک ها را مشاهده کرد. بطور مثال در اروپا سبک قدیمی باروک از معروفترین سبک های معماری منظر می باشد. باغهای ایرانی و باغ های ژاپنی نیز از قرن­ها پیش در معماری منظر و ساخت باغ و فضاهای سبز خود هر کدام سبکی منحصر به فرد می باشند که الهام بخش بسیاری از کشور های دیگر در جهان است. با بررسی طراحی باغ های ماندگاری مانند باغ های ایرانی می­توان اوج خلاقیت و هنرمندی را در ذات هنرمند آن بخوبی مشاهده کرد.

از خصوصیات بارز و ارزشمند معماری منظر سبک ایرانی می توان به نقشه های متقارن، چشم انداز، محوربندی، استفاده از المانهایی چون آب و صوت و کلاه فرنگی یا کوشک که همگی بیانگر هویت اصیل و ماندگار ایرانی است اشاره کرد. بلوار چمران شیراز و پارک جمشیدیه تهران از جمله نمونه های بی نظیر معماری منظر می­باشد که نمایانگر ذوق و استعداد بالای هنرمند طراح آن است. از دیگر آثار ماندگار طراحی منظر باغ فین، باغ شازده ماهان، تاج محل می باشند.

فضاهای سبز معمولاً به دو صورت گسترده و خطی تقسیم می شوند. فضاهای سبز گسترده که به آنها پهنه-­ای نیز گفته می شود فضاهایی را شامل می شوند که در نقشه‌های شهری به رنگ سبز و بصورت تیکه ای  دیده می‌شوند و فضاهای سبز خطی به فضاهایی گفته می‌شود که متناسب با هویت ظرفیت جا‌به‌جا شدگی شهر‌ها و گذرگاه‌ها مورد توجه قرار می‌گیرند. به طوری که ممکن است در نقشه‌های شهری نیز دیده نشوند. هر چند نقش بسیار مهمی را در کنترل مسایل زیست محیطی و کالبدی شهر بر عهده دارند.

طراحی آب در سبک‌های مختلف

جذابيت آب از ديگر عناصر موجود در پارك بيشتر است. آبنما عنصري است كه اگر در پارك‌ها خوب و كامل طراحي شود تركيب مناسبي ايجاد مي‌نمايد و اگر به طور صحيح مورد استفاده قرار نگيرد باعث ضايع شدن شيوه طراحي خواهد شد. براي احتراز از بروز چنين مشكلاتي بايد با احتياط عمل كرد. آبنماها را مي‌توان به دو صورت منظم يا غيرمنظم طراحي كرد. منظور از طراحي منظم، دادن شكل كاملاً هندسي به آب‌ نماها و آبراهه ‌هاست. اين نوع آبنماها وقتي در يك چشم‌انداز كه به شيوه منظم طراحي شده است قرار گيرند بهترين نماي خود را نشان مي‌دهند.

طراحی منظر

فواره‌ها:

فواره ها در فصول گرم سال باعث افزایش رطوبت در اطراف خود و ایجاد فضایی دلنشین و خنک برای همگان می­شود و به وسیله پمپ شناور، آب استخر و حوضچه ها آب در آن به جریان می افتد. فواره‌های پرتابی، فواره‌های ریزشی، فواره‌های جهنده از انواع فواره هایی هستند که در محوطه سازی از آنها استفاده می شود.

چمن در طراحی منظر

چمن از کاربردی ترین المانها در محوطه سازی بشمار می آید و مانند فرشی به رنگ سبز فضای زیادی از محوطه را می پوشاند.

 درختان و گیاهان در طراحی منظر

بیشتر مردم حضور گیاهان و درختان در نزدیکی محل زندگیشان را دوست دارند و از این حضور سبز لذت می برند، که این خود نشانگر علاقه آنها به سرسبزی و طبیعت اطرافشان هست. البته این حضور سبز گل­ها،گیاهان و درختان فواید و ویژگی های دیگری نیز دارد که در این بخش به آن خواهیم پرداخت.

ویژگی‌های زیست محیطی گیاهان و درختان در محوطه سازی (طراحی منظر)

کاهش آلودگی هوا، کاهش آلودگی صوتی، کنترل فرسایش خاک و تثبیت آن، کنترل انعکاس نور، کنترل شرایط خود اقلیمی شامل کنترل تابش خورشید و درجه حرارت، کنترل باد و کنترل رطوبت هوا از ویژگی­های زیست محیطی گیاهان و درختان بشمار می آید.

امروزه با توجه به گسترش حاکمیت صنعت بر زندگی انسان بر اساس تکنولوژی جدید و گرایش به سوی زندگی ماشینی و اثرات مخربی چون نابودی گام به گام منابع طبیعی و پوشش‌های گیاهی و همچنین تفکیک زمین های حاصلخیز کشاورزی و اراضی مزروعی و باغ های میوه و جنگل های اطراف شهرها به دلایل سودجویانه و تغییر کاربری جهت ساخت ویلا و ساختمان های مسکونی و اداری و غیره در کنار انفجار جمعیت و نیاز به سرپناه، جملگی باعث آلودگی محیط زیست و بهم خوردن سیستم اکولوژی و توان خودسازی طبیعت شده است. در این راستا می‌توان از گیاهان در طراحی و فضا سازی شهرها بهره برد. گیاهان در معماری منظر به عنوان مصالح اصلی به کار گرفته می‌شوند. از سوی دیگر در مقیاس کلان در شهرها توده‌های گیاهی می‌توانند در تشکیل ساختار، بافت و چهره شهرها نقش موثری ایفا کنند.

در طراحی فضای سبز درختان کاشت درختان باید حساب شده و با تحقیق و برنامه ریزی قبلی صورت پذیرد. اینکه درختان در فضای سبز با یک مدل و فرم مشخص کاشته شوند دارای اهمیت می باشد.

انواع کاشت درختان در محوطه سبز:کاشت انفرادی، کاشت گروهی، کاشت توده ای

در این نوع کاشت درخت به صورت آگاهانه بر مبنای بافت، رنگ، شکل، فاصله و با پیروی از یک الگوی مشخص در کنار درختان دیگر در محوطه کاشته می شود. کاشت انفرادی درخت اغلب اوقات وجود دارد اما همیشگی نیست. با کاشت درخت به صورت انفرادی در طراحی نقطه ای کانونی ایجاد می شود.

کاشت گروهی: در کاشت گروهی درختان، یک درختان به عنوان یک واحد در فضای سبز به شمار می رود. در کاشت گروهی اغلب اوقات از یک گونه استفاده می­شود البته این اصل همواره صادق نخواهد بود. در کاشت گروهی درختان از کنار هم قرار دادن گونه های متضاد خودداری کنید.

کاشت توده ای: در کاشت توده ای درختان در محوطه سبز از الگوی مشخصی پیروی نمی شود و درختان به صورت یک واحد در کنار هم کاشته شده و رشد می­کنند.

آشنایی با گیاهان متنوع و آگاهی از ویژگی ها و خصوصیات آنها در طراحی فضای سبز و معماری منظر بسیار حائض اهمیت می باشد. در طراحی فضای سبز و انتخاب گیاهان موارد بسیاری از جمله شرایط آب و هوایی و اقلیم، وزش باد، میزان تابش خورشید می­بایست مورد توجه قرار گیرد.

تعدادی از گیاهان که برای محوطه سازی و طراحی منظر مناسب می باشند به شرح زیر است:

درختان مقاوم به گرد و خاک:

عرعر، زالزالک، ژینکو، چنار، لیلکی امریکایی، ماگنولیا، بیدمجنون، اقاقیا، داغداغان

گیاهان جاذب پرنده:

یاس وحشی، زیتون، زغال اخته، امین الدوله، پیروکانتا، خاس، اسپیره، یاس خوشه ای، انگور زینتی

درختان دارای بافت خشن:

عرعر، ماگنولیا، انجیر، خرمالو، نخل زینتی، شاه بلوط هندی

درختان دارای بافت نرم:

ابریشم مصری، بید

گیاهان معطر:

سرو ناز، برگ بو،گل یخ، سنجد، یاس خوشه ای، اقاقیا، نمدار، پائولونیا، ماگنولیا

گیاهان دارای رشد کم:

کریپتومریا، زیتون معمولی، ماگنولیا، برگ بو، انجیر، زالزالک، سوفورا

 درختان سریع الرشد:

سرو نقره ای، عرعر، دم موشی، زیتون تلخ، چنار، سدروس، افرا سیاه، اقاقیا، پائولونیا، توت امریکایی، لاله، ابریشم

 گیاهانی که در زمستان جلوه دارند:

بید مرجانی، بید فری، فندق، گیلاس، سوزنی برگان مانند سرو کوهی رونده، سرو سیمین، یاسمن زمستانی انواع کاجها و سروها، پهن برگان همیشه سبز مانند ماگنولیا تابستانه،آکاسیا، گل یخ

درختان برگ قرمز:

افرای ژاپنی، افرای چناری برگ قرمز، گوجه گل، فندق، زرشک، انجیلی در پاییز، توری در پاییز

گیاهان الوان:

ارغوان، سیب گل، میموزا، طاووسی، توری، ماگنولیا زمستانه، ماهونیا، پیراکانتا، دوتسیا

درختان مقاوم به سایه:

سرخدار، دوگلاس، سکویا، نوئل، ممرز، هدرا، راش، شمشاد خزری

درختان مقاوم به بادهای دریایی و آب شور:

کاج­ها، ایلان، گل ابریشم، زبان گنجشک، توت، صنوبر و سپیدار، اقاقیا، گز

ضوابط و مقررات اصول طراحی فضای سبز

طراحی منظر از یک سو با اصول ترکیب زیباشناسی معماری ارتباط می‌یابد و از سوی دیگر هماهنگ با اصول زیباشناسی طبیعت، زیبایی حاصل از ارتباط تنگاتنگ با دینامیک دانش‌های مختلف در طراحی منظر می باشد. در این نوع نگرش کیفیت زیبایی منظر، در ارتباط با عناصر مفید و عملکرد آن‌ها در معماری منظر سنجیده می شود و به عنوان دانشی در کنار سایر دانش‌های عملکردی مانند معماری، شهرسازی، کشاورزی و باغبانی قرار می‌گیرد.

 

error: Content is protected !!